Proxmox Backup Server (PBS): Hướng dẫn toàn diện

Proxmox Backup Server là gì?

Proxmox Backup Server (PBS) là giải pháp Proxmox Backup chuyên dụng được phát triển bởi đội ngũ Proxmox — cùng đơn vị đứng sau Proxmox VE — dành riêng cho việc sao lưu máy ảo và container. PBS hoạt động theo kiến trúc client-server: Proxmox VE node đẩy backup sang PBS server qua encrypted channel, không cần NFS hay iSCSI — chỉ cần network TCP/IP.

Điểm khác biệt lớn nhất của Proxmox Backup so với các phương pháp backup truyền thống là công nghệ deduplication toàn cục. Toàn bộ data được deduplicate trên PBS, không phải trên từng VM riêng lẻ. Nếu 10 VM chạy cùng một OS, PBS chỉ lưu duy nhất 1 bản OS cộng phần unique của từng VM — giúp giảm đến 70-90% dung lượng lưu trữ.

Ngoài ra, PBS còn hỗ trợ incremental backup (chỉ backup phần thay đổi), mã hóa end-to-end (AES-256), và snapshot backup (backup VMs đang chạy mà không downtime). Quan trọng hơn, PBS hoàn toàn miễn phí, mã nguồn mở — không giới hạn số VM hay dung lượng như VMware VRPO hay Veeam.

Trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn bạn toàn bộ quy trình: từ cài đặt, cấu hình storage, kết nối với Proxmox VE, cho đến backup, restore và tối ưu hiệu suất. Dù bạn đang vận hành 1 server hay 50 server, bài viết này sẽ giúp bạn xây dựng hệ thống backup đáng tin cậy.

Tính năng nổi bật của Proxmox Backup

• Deduplication toàn cục: Giảm 70-90% dung lượng backup nhờ loại bỏ trùng lặp data trên toàn bộ datastore
• Incremental Backup: Lần đầu full backup, các lần sau chỉ backup phần thay đổi — tiết kiệm bandwidth và thời gian
• Encryption AES-256: Mã hóa data at-rest và in-transit, hỗ trợ custom key do bạn quản lý
• Snapshot Backup: Backup VMs đang chạy mà không cần downtime, dùng QEMU guest agent đảm bảo consistency
• Compression: Hỗ trợ zstd (nén tốt nhất), lzo (nhanh nhất), zlib — zstd nén tốt hơn 20-30% so với lzo
• Sync Jobs: Replicate backup sang PBS remote hoặc S3-compatible storage (AWS S3, MinIO, Backblaze B2)
• Retention Policy: Tự động xóa backup cũ theo lịch, giữ đúng số phiên bản bạn cần

Cài đặt Proxmox Backup Server

Yêu cầu hệ thống

Trước khi cài đặt PBS, hãy đảm bảo server đáp ứng các yêu cầu tối thiểu. Lưu ý quan trọng: PBS nên được cài trên server riêng, không chạy trên cùng server với Proxmox VE. Storage của PBS cũng nên tách biệt với OS — dùng dedicated disk hoặc RAID array cho datastore.

• CPU: 64-bit x86, tối thiểu 2 cores (khuyến nghị 4+ cores)
• RAM: 4GB minimum, 8GB+ khuyến nghị — PBS dùng RAM làm cache cho deduplication
• Disk: Tối thiểu 100GB, SSD/NVMe khuyến nghị cho PBS datastore
• Network: 1Gbps minimum, 10Gbps preferred cho large deployments

Phần cứng khuyến nghị cho production (backup 50+ VMs): CPU 8+ cores, RAM 32GB+, SSD NVMe với RAID mirror hoặc ZFS, network 10Gbps dùng dedicated VLAN cho backup traffic.

Cài đặt từ ISO

Cách phổ biến nhất và được khuyến nghị là cài đặt PBS từ file ISO chính thức. Đây là phương pháp đơn giản nhất, phù hợp cho cả người mới bắt đầu lẫn production environment.

# Bước 1: Tải ISO
wget https://download.proxmox.com/isores/pbs/aplinstaller/apt/pbs-stable-image.iso

# Bước 2: Ghi ra USB (trên Linux)
dd if=pbs-stable-image.iso of=/dev/sdX bs=1M status=progress

# Hoặc dùng Balena Etcher trên Windows/Mac

Sau khi boot từ USB, làm theo wizard cài đặt: chọn ổ cứng đích, cấu hình static IP và hostname, đặt timezone Asia/Ho_Chi_Minh, nhập email admin để nhận alert. Sau khi cài đặt xong, truy cập PBS Web UI tại https://IP:8007

Cài đặt trên Debian

Nếu bạn muốn cài PBS trên Debian đã có sẵn hoặc muốn kiểm soát nhiều hơn, có thể cài qua repository. Lưu ý: nên dùng clean Debian server hoặc VM riêng, không cài trên Debian đang chạy service khác.

# Thêm PBS repository
echo "deb [signed-by=/etc/apt/trusted.gpg.d/proxmox.gpg] https://download.proxmox.com/debian/pbs bookworm main" > /etc/apt/sources.list.d/pbs.list

# Import GPG key
curl https://enterprise.proxmox.com/debian/proxmox-release-bookworm.gpg -o /etc/apt/trusted.gpg.d/proxmox.gpg

# Cập nhật và cài đặt
apt-get update
apt-get install proxmox-backup-server -y

# Reboot và truy cập web UI
reboot
# Truy cập: https://IP:8007

Cấu hình PBS Storage và Kết nối Proxmox VE

Tạo Datastore

Datastore là nơi PBS lưu trữ tất cả backup data. Mỗi PBS có thể có nhiều datastore, phục vụ cho các mục đích khác nhau (ví dụ: datastore cho production, datastore cho disaster recovery).

# Tạo datastore qua CLI
proxmox-backup-server datastore create main --path /mnt/datastore

# Hoặc qua Web UI:
# PBS Web UI → Datastore → Add
#   - Datastore ID: main
#   - Path: /mnt/datastore
#   - Comment: Primary backup datastore

Tạo PBS User và Token

Để Proxmox VE có thể backup sang PBS, bạn cần tạo user và phân quyền trên PBS server. Khuyến nghị dùng API token thay vì password để tránh credential leak.

# Bước 1: Tạo user trên PBS
# PBS Web UI → Configuration → User Management → Add
# Username: admin@pbs
# Auth Realm: Linux PAM
# Email: admin@vnhte.com

# Bước 2: Tạo API Token
# PBS Web UI → Configuration → API Tokens → Add
# Token ID: pvadmin
# User: admin@pbs
# Expiry: never
# ⚠️ Copy token secret ngay — không hiện lại lần 2!

# Bước 3: Phân quyền
# PBS Web UI → Configuration → ACL → Add
# User: admin@pbs
# Path: /datastore/main
# Role: DatastoreBackup

Thêm PBS Storage vào Proxmox VE

# Qua Proxmox VE Web UI:
# Datacenter → Storage → Add → Proxmox Backup Server
#   - ID: pbs-storage
#   - Server: 192.168.1.100
#   - Username: admin@pbs
#   - Password: (API token secret)
#   - Datastore: main
#   - Content: VZDump backup file
#   - Enable: Yes

# Hoặc qua CLI:
pvesm add pbs pbs-storage     --server 192.168.1.100     --username admin@pbs     --password "token-secret-here"     --datastore main

# Verify
pvesm status

Lưu ý: Nếu PBS dùng self-signed certificate, Proxmox VE có thể reject connection. Fix bằng cách thêm PBS certificate vào trusted store, hoặc tắt verification (không khuyến nghị cho production):

# Tắt certificate verification (không khuyến nghị production)
pvesm set pbs-storage --disable-certificate-verification 1

Cấu hình Retention Policy

Retention policy xác định bao lâu PBS giữ lại các backup cũ trước khi tự động xóa. Cấu hình đúng giúp tiết kiệm storage mà vẫn đảm bảo có đủ phiên bản backup để restore khi cần.

# PBS Web UI → Datastore → main → Retention
# Cấu hình khuyến nghị:
#   - Keep Last:    7 (backup hàng ngày)
#   - Keep Weekly:  4 (1 tháng)
#   - Keep Monthly: 3 (quarter)

# Kiểm tra backup status
proxmox-backup-client snapshot list --repository admin@pbs@192.168.1.100:main
df -h /mnt/datastore

Backup VMs và Containers với Proxmox Backup

Cấu hình Backup Job tự động

Backup job là cách chính để schedule và quản lý backup trên Proxmox VE. Khuyến nghị schedule vào lúc thấp điểm (2-4 AM) để giảm impact lên production workload.

# Datacenter → Backup → Add
# Cấu hình:
#   - Schedule: daily 02:00
#   - Selection: All VMs/Containers
#   - Mode: Snapshot (online, VMs vẫn chạy)
#   - Storage: pbs-storage
#   - Retention: 7 daily, 4 weekly, 3 monthly
#   - Compression: zstd
#   - Enable: Yes

# So sánh backup modes:
# - Snapshot: VMs vẫn chạy, không downtime (khuyến nghị)
# - Suspend: VMs tạm dừng, ít rủi ro hơn nhưng có downtime ngắn
# - Stop: VMs shutdown trước khi backup, backup sạch nhất

Backup thủ công qua CLI

# Backup một VM cụ thể
vzdump 100 --storage pbs-storage --mode snapshot

# Backup tất cả VMs và containers
vzdump --all --storage pbs-storage --mode snapshot

# Backup với compression zstd
vzdump 100 --storage pbs-storage --mode snapshot --compress zstd

# Backup container
vzdump 200 --storage pbs-storage --mode snapshot --compress zstd

# Backup và gửi email notification
vzdump 100 --storage pbs-storage --mailnotification always

# Exclude VMs cụ thể
vzdump --all --storage pbs-storage --exclude 101,102

# Xem danh sách backup đã tạo
pvesm list pbs-storage

Tips: Snapshot mode là best practice — VMs vẫn chạy, không downtime. Compression zstd nén tốt hơn lzo khoảng 20% với CPU overhead tương đương. Nếu backup một VM mất hơn 30 phút, kiểm tra network hoặc PBS performance.

Restore từ Proxmox Backup Server

Restore nhanh chóng là mục tiêu chính của bất kỳ backup solution nào. PBS cung cấp nhiều cách restore linh hoạt cho từng use case khác nhau.

Restore qua Web UI

# Cách nhanh nhất:
# Datacenter → Storage → pbs-storage → Chọn VM → Chọn backup
# → Click "Restore" → Chọn target storage → Confirm

Restore qua CLI

# List tất cả backup của một VM
pvesm list pbs-storage

# Restore VM (tạo VM mới)
qm restore {backup-volume} {new-vm-id} --storage local-lvm

# Restore container
pct restore {new-ct-id} {backup-volume} --storage local-lvm

# Restore overwrite VM cũ
qm restore {backup-volume} {vm-id} --storage local-lvm --force

# Verify backup integrity trước khi restore
proxmox-backup-client verify {snapshot-name} --repository admin@pbs@192.168.1.100:main

Backup Mode	Downtime	Data Consistency	Use Case
Snapshot	Không	Cao	Production VMs, recovery nhanh
Suspend	Nhỏ	Rất cao	VMs quan trọng, cần consistency
Stop	Có	Cao nhất	Database VMs, critical services

Mã hóa và Bảo mật

Security là yếu tố quan trọng trong bất kỳ backup strategy nào. PBS cung cấp nhiều tùy chọn mã hóa để bảo vệ data — từ encryption key do PBS quản lý đến custom key do bạn kiểm soát hoàn toàn.

# Tạo encryption key (PBS quản lý)
proxmox-backup-client key create --name vm-encryption.key

# Backup với encryption
vzdump 100 --storage pbs-storage     --encryption-key vm-encryption.key     --compress zstd

# Verify backup đã mã hóa
# PBS Web UI → Datastore → cột "Encrypted" sẽ hiện ✓

Best practices bảo mật: Dùng TLS cho tất cả communication giữa PVE và PBS. Custom encryption key cho sensitive VMs (database, financial systems). Tách biệt PBS network bằng dedicated VLAN cho backup traffic. Định kỳ rotate encryption keys mỗi 6-12 tháng. Dùng API tokens thay vì password để tránh credential leak.

Tối ưu Proxmox Backup Performance

Để PBS hoạt động hiệu quả, đặc biệt khi backup nhiều VMs cùng lúc, bạn cần tối ưu cả phần cứng lẫn cấu hình.

• SSD NVMe cho datastore: PBS index và database rất I/O intensive. NVMe tăng tốc độ backup/restore đáng kể so với SATA SSD.
• Nhiều RAM: PBS dùng RAM làm deduplication cache. 32GB RAM cache được index cho ~200 VMs. RAM dưới 8GB sẽ khiến PBS đọc disk thường xuyên, chậm hơn nhiều.
• 10Gbps network: Backup nhiều VMs cùng lúc sẽ làm 1Gbps trở thành bottleneck. Dùng dedicated 10Gbps switch cho backup VLAN.
• Compression zstd: Nén tốt hơn lzo 20-30% với CPU overhead tương đương.
• Tách OS và data disk: Cài PBS OS trên SSD riêng, datastore trên RAID array riêng.

# Monitor PBS performance
systemctl status proxmox-backup
journalctl -u proxmox-backup -f

# PBS Web UI → Dashboard → xem Backup Status, Storage Usage, Sync Jobs
# Built-in Prometheus metrics tại /metrics endpoint

Troubleshooting Proxmox Backup

Vấn đề	Nguyên nhân	Cách xử lý
Backup timeout	Network bottleneck hoặc PBS quá tải	Kiểm tra bandwidth, giảm concurrent jobs
Backup failed – Disk full	PBS datastore hết space	Kiểm tra dung lượng, xóa old backups hoặc thêm disk
Verify failed	Corrupted backup data	Chạy verify manually, kiểm tra disk health
Auth failed	Token expired hoặc sai password	Regenerate API token trên PBS
Connection refused	Firewall block port 8007	Mở port 8007 trên PBS server
Restore failed – No space	Target storage đầy	Xóa unused VMs hoặc thêm storage
PBS không khởi động	Database corruption hoặc config lỗi	Xem logs, chạy repair datastore nếu cần

FAQ – Câu hỏi thường gặp

• PBS có miễn phí không? Có. PBS là mã nguồn mở và miễn phí hoàn toàn. Không giới hạn số VM, không giới hạn dung lượng, không license fee như VMware VRPO hay Veeam.
• Proxmox Backup khác gì NFS/SSH backup? NFS/SSH backup chỉ là raw copy — mỗi lần đều full backup. PBS cung cấp deduplication (tiết kiệm 70-90% storage), incremental backup (bandwidth thấp), encryption end-to-end, instant restore, và tự động verify integrity.
• Có thể backup sang cloud không? Có. PBS hỗ trợ sync jobs replicate sang PBS remote, S3-compatible storage (AWS S3, MinIO, Backblaze B2), hoặc SMB/CIFS share.
• Backup có ảnh hưởng VM performance không? Rất ít khi dùng Snapshot mode. PBS dùng QEMU guest agent freeze filesystem tạm thời vài giây, impact gần như không đáng kể.
• Làm sao monitor PBS? Web UI Dashboard, built-in Prometheus metrics, email notification, hoặc tích hợp Zabbix/Nagios.

Tìm hiểu thêm về Proxmox vs VMware và cấu hình network Proxmox trên vnhte.com.